El uso del marmor en las termas suburbanas de Pompelo (Pamplona, Navarra)

dc.contributor.author
Garcia-Entero, virginia
dc.contributor.author
García-Barberena Unzu, María
dc.contributor.author
Gutierrez Garcia-M., Anna
dc.contributor.author
García Ortiz, Elena
dc.date.accessioned
2026-03-11T11:23:39Z
dc.date.available
2026-03-11T11:23:39Z
dc.date.created
2024-11-02
dc.date.issued
2025-01
dc.identifier.issn
0079-8215
dc.identifier.issn
2339-9171
dc.identifier.uri
https://hdl.handle.net/2072/489329
dc.description.abstract
La revisión y el estudio de un destacado conjunto de rocas ornamentales procedentes de la excavación en la plaza del Castillo en Pamplona, por parte del Gabinete Trama S. L. entre 2001 y 2002, ha permitido documentar el uso de una amplia variedad de marmora empleada en la decoración de las termas suburbanas de la ciudad romana. El análisis macroscópico, con apoyo en un amplio protocolo analítico, permite identificar rocas procedentes del ámbito mediterráneo, pirenaico e hispano que formaron parte de la ornamentación interior de estas termas. Este estudio contribuye a entender el rol de Pompelo en el mapa del uso de rocas ornamentales en la península ibérica en época romana (siglos I-III d. C.) y cómo esta ciudad estuvo plenamente incluida en las redes y estrategias de distri-bución del marmor, tanto a nivel provincial como transprovincial e imperial.
ca
dc.description.abstract
La revisió i l’estudi d’un destacat conjunt de roques ornamentals procedents de l’excavació a la plaça del Castell de Pamplona, realitzada pel Gabinete Trama S. L. entre 2001 i 2002, ha permès documentar l’ús d’una àmplia varietat de marmora utilitzats en la decoració de les termes suburbanes de la ciutat romana. L’anàlisi macroscòpica, recolzada per un ampli protocol analític, permet identificar roques procedents de l’àmbit mediterrani, pirinenc i hispà que van forma part de l’ornamentació interior d’aquestes termes. Aquest estudi contribueix a comprendre el rol de Pompelo en el mapa de l’ús de roques ornamentals a la península Ibèrica en època romana (segles I-III dC) i com aquesta ciutat va estar plenament integrada a les xarxes i estratègies de distribució del marmor, tant a escala provincial com transprovincial i imperial.
ca
dc.description.abstract
Marmora from urban archaeological excavations of the surburban Roman baths undertaken by Gabinete Trama SL during 2001 and 2002 in the Plaza del Castillo in modern Pamplona have now been studied. The macroscopic and archaeometrical analyses led to the identification of not only mar-mora from the main Mediterranean quarries but also from Pyrenean and Hispanic quarries. This study provides a better understanding of map of the use of marmora in Roman Hispania (from the Flavian period to the 3rd century AD) and how this northern city was included in the distribution strategies of the main decorative stones at a provincial, as well as trans-provincial and imperial-wide level.
ca
dc.description.sponsorship
Este trabajo se enmarca en los resultados de los Proyectos de Investigación de I+D+i «Marmora Hispaniae. Explotación, uso y difusión de la caliza de Espejón en la Hispania romana y tardoantigua» (HAR2013-44971-P) y «Arqueología e Historia de un paisaje de la piedra: la explotación del marmor de Espejón (Soria) y las formas de ocupación de su territorio desde la Antigüedad al siglo XX» (PGC2018-096854-B-I00), financiados por los ministerios de Economía y Competitividad y de Ciencia, Innovación y Universidades/AEI/ FEDER, EU, respectivamente, bajo la dirección de V. García-Entero (UNED) y de la RED de Investigación «Cosas de mármol. Creación, usos y reciclaje de las producciones marmóreas en Hispania» (RED2022-134955-T), financiada por el Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades y dirigida por D. Gorostidi Pi (ICAC-URV). El trabajo se enmarca asimismo en la producción científica del Grupo de Investigación IBERIARQ-Paisajes, arquitecturas y cultura material en la Iberia antigua (UNED: G193/454).
ca
dc.format.extent
121-151 p.
ca
dc.language.iso
spa
ca
dc.publisher
Universitat de Barcelona
ca
dc.relation.ispartof
PYRENAE, vol. 56 núm.1 (gener 2025)
ca
dc.rights
© Edició, Universitat de Barcelona.
ca
dc.rights
© Textos, Els/les autors/es.
ca
dc.rights
Reconeixement-SenseObraDerivada
ca
dc.rights.uri
https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.ca
dc.source
RECERCAT (Dipòsit de la Recerca de Catalunya)
dc.subject.other
Marbre -- Pamplona (Navarra)
ca
dc.subject.other
Termes romanes -- Pamplona (Navarra)
ca
dc.subject.other
Pamplona (Navarra) -- Arqueologia
ca
dc.title
El uso del marmor en las termas suburbanas de Pompelo (Pamplona, Navarra)
ca
dc.title.alternative
L’ús del marmor a les termes suburbanes de Pompelo(Pamplona, Navarra)
ca
dc.title.alternative
The use of marmor in the suburban Roman Baths of Pompelo (Pamplona, Navarra)
ca
dc.type
info:eu-repo/semantics/article
ca
dc.subject.udc
90
ca
dc.description.version
info:eu-repo/semantics/publishedVersion
ca
dc.embargo.terms
cap
ca
dc.identifier.doi
https://doi.org/10.1344/Pyrenae2025.vol56num1.4
ca
dc.rights.accessLevel
info:eu-repo/semantics/openAccess


Documents

2025_uso_marmor_termas_suburbanas_pompelo.pdf

1.312Mb PDF