<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><?xml-stylesheet type="text/xsl" href="static/style.xsl"?><OAI-PMH xmlns="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.openarchives.org/OAI/2.0/ http://www.openarchives.org/OAI/2.0/OAI-PMH.xsd"><responseDate>2026-04-13T07:38:22Z</responseDate><request verb="GetRecord" identifier="oai:www.recercat.cat:2117/331362" metadataPrefix="qdc">https://recercat.cat/oai/request</request><GetRecord><record><header><identifier>oai:recercat.cat:2117/331362</identifier><datestamp>2026-01-17T01:11:27Z</datestamp><setSpec>com_2072_1033</setSpec><setSpec>col_2072_452949</setSpec></header><metadata><qdc:qualifieddc xmlns:qdc="http://dspace.org/qualifieddc/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:dcterms="http://purl.org/dc/terms/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xmlns:doc="http://www.lyncode.com/xoai" xsi:schemaLocation="http://purl.org/dc/elements/1.1/ http://dublincore.org/schemas/xmls/qdc/2006/01/06/dc.xsd http://purl.org/dc/terms/ http://dublincore.org/schemas/xmls/qdc/2006/01/06/dcterms.xsd http://dspace.org/qualifieddc/ http://www.ukoln.ac.uk/metadata/dcmi/xmlschema/qualifieddc.xsd">
   <dc:title>Enseñanza de la arquitectura en Chile: acciones pedagógicas con potencial innovador</dc:title>
   <dc:title>Architectural teaching in Chile: pedagogical actions with innovative potential</dc:title>
   <dc:creator>Lagos Vergara, Rodrigo</dc:creator>
   <dc:creator>Barrientos Diaz, Macarena</dc:creator>
   <dc:subject>Àrees temàtiques de la UPC::Arquitectura</dc:subject>
   <dc:subject>Àrees temàtiques de la UPC::Ensenyament i aprenentatge</dc:subject>
   <dc:subject>Architecture -- Study and teaching (Higher)</dc:subject>
   <dc:subject>Pedagogical action</dc:subject>
   <dc:subject>Innovation</dc:subject>
   <dc:subject>Practice</dc:subject>
   <dc:subject>Community</dc:subject>
   <dc:subject>Acción pedagógica</dc:subject>
   <dc:subject>Innovación</dc:subject>
   <dc:subject>Práctica</dc:subject>
   <dc:subject>Comunidad</dc:subject>
   <dc:subject>Arquitectura -- Ensenyament universitari</dc:subject>
   <dcterms:abstract>Desde el año 2000, las estructuras y dinámicas universitarias han tendido a homologar los procesos internos de las escuelas de arquitectura chilenas. No obstante, el perfil de un estudiante más informado y exigente ha desafiado, tanto la política pública como la pedagogía disciplinar. Así los docentes, más valorados por su productividad científica que por su práctica -desde instituciones torpes para atender las exigencias de los estudiantes- han actuado más bien reactivamente. Sin embargo, desde regiones, surgen tres talleres cuyas acciones pedagógicas -en la línea radical de los años sesenta- desafían el pensamiento normativo; cuestionando y reorganizando aspectos disciplinares desde la base formativa. Con un potencial innovador, apuestan por otra forma de relación docente-estudiante y práctica-investigación que, desde una organización flexible, construye comunidad a través del proyecto. En esta comunicación, estas dimensiones nos permitirán describir y caracterizar estos talleres y sus respectivas acciones pedagógicas.</dcterms:abstract>
   <dcterms:abstract>Since 2000, the structures and university dynamics have tended to a standardization of certain internal processes of Chilean schools of architecture. At the same time, a more informed and demanding profile of student has challenged both public policies and disciplinary pedagogy. Thus, teachers, more valued for their scientific productivity than for their practice – and from their clumsy institution to attend student demands- have acted rather reactively. However, from regional contexts, three workshops emerge presenting pedagogical actions -in the radical line of the 60’s- that challenge normative thinking; while interrogating and reorganizing disciplinary aspects from the training base of architects. With an innovative potential, they bet on another form of teacher-student and practice-research relationship that, from a flexible organization, they get to build community through the project. In this communication, these dimensions will allow us to describe and characterize these workshop experiences’ and their respective pedagogical actions.</dcterms:abstract>
   <dcterms:abstract>Peer Reviewed</dcterms:abstract>
   <dcterms:issued>2020-11</dcterms:issued>
   <dc:type>Conference report</dc:type>
   <dc:relation>Jornadas sobre Innovación Docente en Arquitectura (8as: 2020: Málaga)</dc:relation>
   <dc:relation>ASCUI. H.; BURDILES, R.; LAGOS, R.; y SAEZ, N. (2018). “Taller de Barrio: hacia un modelo de formación intersectorial socialmente inclusivo en arquitectura” En Acta Congreso. III Congreso Intersecciones, Santiago de Chile. pp. 318-324.</dc:relation>
   <dc:relation>[AULABORATORIO] LLANO, J.; BARRIENTOS, M.; y FUENTEALBA, J. (en prensa). “Como la institucionalización de las escuelas permite (o no) agenciar la pluralidad desde los inicios” En Acta 1er Encuentro Nacional de Iniciación a la Arquitectura, Chile.</dc:relation>
   <dc:relation>COLOMINA, B. Radical pedagogies https://radical-pedagogies.com/ (Consulta: 12 de septiembre de 2020).</dc:relation>
   <dc:relation>FUENTEALBA, J.; y LAGOS, R. (2018). “Enseñanza de la arquitectura y reformas. Mapeo de acciones y reacciones a partir de los años 2000 en Chile”. En Acta Congreso. III Congreso Intersecciones, Santiago de Chile. pp. 289-293.</dc:relation>
   <dc:relation>FUENTEALBA, J.; BARRIENTOS, M.; GOYCOOLEA, R. y ARANEDA, C. (2019). “Sistemas universitarios: ¿Soporte o corsé para la enseñanza de la arquitectura?” en Acta. VII Jornadas sobre Innovación Docente en Arquitectura, JIDA’19. Madrid, ETSAM-UPM.</dc:relation>
   <dc:relation>GUATTARI, F.; y ROLNIK, S. (2006). Micropolítica. Cartografías del deseo. Madrid: Editorial Traficantes de sueños.</dc:relation>
   <dc:relation>LAGOS, R. (2013). “Enseñanza de la arquitectura. Movimiento universitario y reformas en Chile, 1964-1973”. Revista 180, 2013, No 32, pp.24-29</dc:relation>
   <dc:relation>MABARDI, J. F.; y LAGOS, R. (2012). Maestría del proyecto. Apuntes para una práctica de la enseñanza de la arquitectura. Concepción (Chile): Ediciones de la Universidad del Bío-Bío.</dc:relation>
   <dc:relation>MONTANER, J.M. (2003). Introducción al suplemento "Chile, arquitectura contemporánea", en revista VISIÓN 2. ETSAB, pp. 2</dc:relation>
   <dc:relation>ROMAN, J. (2011). “Ondulaciones. Sobre las “obras de titulación en la Escuela de Arquitectura de la Universidad de Talca”. Revista SUMMA No 117. pp. 125-131.</dc:relation>
   <dc:relation>SCHWEITZER, A. (1992). “El taller: teoría y práctica en la docencia universitaria”. Santiago de Chile: Ediciones CPU.</dc:relation>
   <dc:relation>STENGERS, I. (2017). En tiempos de catástrofes. Como sobrevivir a la barbarie que viene. Barcelona. NED ediciones/Futuro anterior.</dc:relation>
   <dc:relation>TORRES-NADAL, J.M.; y NIETO, E. (2014). “El modelo Alicante: disidencias espaciales en la enseñanza del proyecto de arquitectura”. Estudio Torres Nadal http://www.torresnadal.com/el-modelo-alicantedisidencias-espaciales-en-la-ensenanza-del-proyecto-de-arquitectura/ (Consulta: 12 de septiembre de 2020).</dc:relation>
   <dc:relation>TZONIS, A. (2014). “Architectural education: The core and the local” en Frontiers of Architectural Research. Volume 3, Issue 2, June, pp. 224-226.</dc:relation>
   <dc:relation>URIBE, J.L.; y GRIBORIO, A. (2013). Talca. Cuestión de educación. Ciudad de México: Editorial Arquine.</dc:relation>
   <dc:relation>WAGNER, L. (2019). “Reclaiming the Public Space. Young Chilean architects revive performative concepts of the 1960s” en Revista Archithese. No 3 pp. 44-51.</dc:relation>
   <dc:rights>https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/</dc:rights>
   <dc:rights>Open Access</dc:rights>
   <dc:rights>Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International</dc:rights>
   <dc:publisher>Grup per a la Innovació i la Logística Docent en l'Arquitectura (GILDA)</dc:publisher>
   <dc:publisher>Universitat Politècnica de Catalunya. Iniciativa Digital Politècnica</dc:publisher>
   <dc:publisher>Publicaciones y Divulgación Científica, Universidad de Málaga</dc:publisher>
</qdc:qualifieddc></metadata></record></GetRecord></OAI-PMH>